وظیفه انسانی ما در برابر درماندگی و رنج دیگران چیست؟

«برگه روشنگری  شماره ۱۰۸»

بنی‌آدم اعضای یکدیگرند، که در آفرینش ز یک گوهرند          چو عضوی به درد آورد روزگار، دگر عضوها را نماند قرار

این سخن کهن، نه فقط شعری در وصف همدلی، که حقیقتی است تنیده در تاروپود هر انسان شرافتمند. 

چرا شرافت انسانی، ما را به حمایت از فلسطینی‌ها فرا می‌خواند

فلسطینی‌ها انسان‌هایی چون ما هستند؛ با همان آرزوها، همان هراس‌ها و همان حق ساده‌ی زیستن. اما سال‌هاست که در سایه‌ی جنگ، اشغال، تبعیض و محاصره نفس می‌کشند. آنان هر روز پیکر عزیزانشان را در میان خاکستر بمباران‌های وحشیانه می‌جویند. خانه‌هایی که روزگاری بستر زندگی خانوادگی بود، اکنون به تپه‌هایی از سنگ و خاطره بدل شده است. کودکان زخمی، مادران بی‌پناه، و میلیون‌ها آواره‌ای که از آب پاک، نان گرم، داروی شفابخش و آزادی محروم‌اند. این فاجعه وجدان هر انسان آزاده‌ای را به فریاد می‌آورد. هرانسانی، فارغ از آیین و اندیشه‌اش، وقتی این صحنه‌ها را می‌بیند، نمی‌تواند در برابر سرنوشت انسان‌هایی که همچون او حق زندگی دارند، سکوت کند.

نگاهی بر شعار «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران»

این شعار، که در ظاهر اعتراضی است به سیاست‌های جمهوری اسلامی در قبال غزه و لبنان و هزینه‌های کلانی که از بیت‌المال ایران در این راه صرف می‌شود، اما شعاری است که در ژرفای خود، نگاهی غیرانسانی دارد. این نگاه، رنج و خون بی‌گناهان را در گرو هویت ملی می‌داند و گویی همدردی با فلسطین یا لبنان خیانت به ایران است.غافل از آنکه انسانیت، مرز نمی‌شناسد. درد یک کودک در غزه یا بیروت، با درد یک کودک در تهران هیچ تفاوتی ندارد. نادیده گرفتن رنج دیگری به بهانه «اولویت ملی»، انکار اصل برابری انسان‌هاست.

اعلامیه جهانی حقوق بشر، با روشنی تمام، بر این اصل بنیادین پای می‌فشارد که: «همه انسان‌ها آزاد و برابر در حیثیت و حقوق زاده شده‌اند.» فلسطینی‌ها نیز انسان‌اند؛ و انکار حقوق آنان، انکار انسانیت ماست.

امنیت ما در ایران نیز، جز در سایه  آرامش منطقه تحقق نمی‌یابد. تاریخ به روشنی نشان داده است که ثبات خاورمیانه، زنجیره‌ای به‌هم ‌پیوسته است؛ ناآرامی در همسایگی، دیر یا زود به خانه ما نیز خواهد رسید. شعار یادشده، آینده‌نگری عقلانی را فدای احساساتی زودگذر می‌کند؛ اشغال‌گری اسرائیل و ناآرامی‌های ناشی از آن در فلسطین، آرامش کل منطقه را برهم زده است. برای ایجاد ثبات و آرامش در خاورمیانه، ما باید برای دستیابی مردم فلسطین به حق تعیین ‌سرنوشت خود، در برابر اشغال‌گران اسرائیلی ایستادگی کنیم تا آرامش به‌این منطقه بازگردانده شود.

وقتی با زلزله‌زدگان ژاپن، سیل‌زدگان پاکستان و قحطی‌زدگان سومالی هم‌دردی می‌کنیم، همبستگی ما از وجدانی سرچشمه می‌گیرد که نقشه نمی‌خواند، از شرافتی برمی‌خیزد که در بند مرزها نیست. همدردی با مردم فلسطین نیز از چشمه‌سار بی‌کران انسانیت می‌جوشد.

نگاهی به‌ضرب‌المثل «چراغی که به خانه رواست، به مسجد حرام است»

در این تفکر که «ما خود گرفتاریم، پس چرا به دیگران کمک کنیم؟»، نگاهی تنگ‌نظرانه و غیرانسانی نهفته است که همدلی را به کمبودهای خود گره می‌زند. انسانی که خود در تنگنا باشد، می‌تواند درک عمیق‌تری از درد و رنج دیگران داشته باشد و صادقانه به یاری نیازمندان بشتابد. این ضرب‌المثلِِ گمراه کننده، با نادیده گرفتن رسالت اخلاقی انسان، وجدان بیدار انسان را به خاموشیِ خودخواهانه فرا می‌خواند.

در جهان این همه ظلم است، چرا فقط فلسطین؟

آری، جهان آکنده از ظلم‌های بی‌شمار است؛ اما وجود ظلم‌های دیگر، هرگز دلیل چشم‌پوشی از فاجعه نسل‌کشی در فلسطین نمی‌باشد. ما می‌توانیم و باید، همزمان، نگران مردم ایران، فلسطین، یمن، میانمار، افغانستان و هر فاجعه‌یی در گوشه‌ای از این کره خاکی باشیم؛ اما اکنون که یکی از هولناک‌ترین فجایع تاریخ در برابر چشمان ما، در فلسطین رخ می‌دهد نمی‌توان آن‌را نادیده انگاشت و دست روی دست گذاشت.

عدالت یا برای همه یا برای هیچکس

برای خود، آزادی و کرامت می‌خواهیم، باید همان را برای دیگران نیز بخواهیم. جهان امروز چنان به هم گره خورده که رستگاری یک ملت، از رستگاری سایر ملت‌ها جدا نیست. تاریخ نیز نشان داده است که ظلم هرگز در یک نقطه متوقف نمی‌شود. اگر امروز در برابر ظلم به همسایگانمان بی‌تفاوت باشیم، فردا نوبت ما نیز خواهد رسید و آنگاه کسی صدای ما را نخواهد شنید.

اگر تاریخ نشان داده است که بی‌تفاوتی، آغازی است برای فاجعه. هولوکاست، آپارتاید، نسل‌کشی در رواندا و… همه در سکوت و بی‌اعتنایی جهانی روی دادند. امروز، غزه در برابر دیدگان جهانیان می‌سوزد. اگر فریاد میلیون‌ها نفر در حمایت از فلسطین در بزرگترین شهرهای جهان طنین نمی‌انداخت، این آتش‌بس نیم‌بند نیز برقرار نمی‌شد. اگر همدردی و اعتراض نباشد، سوداگران بی‌مرز، با اخراج فلسطینی‌ها از میهن‌شان، غزه را نیز به قطبی برای سرمایه‌داری حار و چپاول ثروت‌های خاورمیانه تبدیل خواهند کرد. کسانی که در برابر این فاجعه و توطئه سکوت ‌کنند در این بی‌عدالتی و حقارت.

هم‌دردی با مردم فلسطین، آزمونی است برای سنجش شرافت و انسانیت ما. بیاییم این آزمون را با سربلندی پشت سر بگذاریم

چاپ متن