اخیرا تلویزیون “رووداو” نزدیک بە حزب دمکرات کردستان عراق (پارتی)، مصاحبەای تقریبا یک ساعتە با دو رهبر حزب کوملە کردستان ایران آقای عبداللە مهتدی، و حزب دمکرات کردستان آقای خالد عزیزی انجام داد. مصاحبەای کە بە نوبت خود و بویژە در آستانە انتخابات مجلس در ایران مفید بود و توانست تا حدود زیادی نوع دیدگاە این دو جریان سیاسی را برای بینندگانشان روشن کند.
اما فارغ از مواضع سیاسی و جملات و معانی کە ردو بدل شدند، آنچە کە برای من بعنوان یک بییندە جلب توجە می کرد، نوع بکاربردن واژگان سیاسی و نامگذاری بویژە در رابطە با کردستان ایران بود. بە بیانی دیگر نام گذاری این بخش از مناطق کردنشین در کل منطقە.
آقای عبداللە مهتدی عمدتا از نام یا اصطلاح “کردستان شرقی” استفادە می کرد. آقای خالد عزیزی بیشتر از نام “کردستان ایران” و نیز “شرق کردستان” بویژە در اواخر برنامە، و البتە مجری برنامە کە نزدیک بە خط حزب دمکرات کردستان عراق بود نیز در سئوالات خود از اصطلاح “شرق کردستان”. لازم بە یادآوریست کە پارتی علیرغم رقابت تاریخی اش با پ کا کا، بشدت متاثر از این اصطلاح سیاسی ست کە پ کاکا مبدع آن بودەاست.
اولا برای یک بینندە کە بە مسائل جاری منطقە آگاە نباشد، بی گمان چنین نام گذاریهای متفاوت از یک موضوع در طول یک برنامە کوتاە یک ساعتە می تواند بسیار گیج کنندە باشد. یک ترسیم پلورالیستی در زمینە نام از یک ابژە، کە البتە مختص ما شرقی ها از جملە در زمینە معرفتی ست، موضوع جالبی ست. آن هم در شرایطی کە ابژە هنوز بە ابژە در زمینە واقع تبدیل نشدە است زیرا کە خطوط جغرافیائی آن هنوز مبهم و ناپیداست و عملا ترسیم نشدە است.
از طرف دیگر اما بگذارید کمی با جزئیات بیشتر بە موضوع نگاە کنیم:
ـ حزبی کە آقای مهتدی دبیر اول آن هستند، اسمش حزب کوملە کردستان ایران است. اما ایشان هنگامی کە سخن می گوید همین نام را بە کردستان شرقی تغییر می دهد. در واقع نامی کە بشیوە حقوقی در پیش وی ضبط و ثبت شدە است (در آرشیو حزب متبوعش)، اما در هنگامە پلمیک سیاسی بە اسمی دیگر تبدیل می شود!
ـ حزب آقای خالد عزیزی هم اسمش حزب دمکرات کردستان است. اسمی در واقع بی مسما کە عملا در زمینە حقوقی ناظر بر هیچ جغرافیای خاصی نیست، بویژە اینکە اگر سیاست انتقادی این حزب را در رابطە با دخالتهای پ کا کا در خصوص مناطق دیگر جلو نظر خود تجسم کنیم! ایشان بارها بە درستی گفتەاند کە پ کا کا نباید در بخشهای دیگر از طریق حزب سازی دخالت کند، اما خود نام خاصی برای همان بخش ندارد! خالد عزیزی در جریان مصاحبە، بیشتر از نام کردستان ایران و بخشا هم از نام شرق کردستان استفادە کرد. معلوم نبود ایشان چرا بە نام حقوقی حزب خود متعهد نبودند و تنها از نام کردستان استفادە نمی کردند!
اما چرا چنین عدم دقت و اندیشە در نام گذاری، در بکاربردن آن و نیز نبود وفا در تعهد بە واژگانی کە خود مبدع آن بودەاند؟ در جواب می توان بە چند دلیل اشارە کرد:
ـ اول، عدم اعتقاد واقعی بە واژەگان و نامهائی کە خود مبدع آن بودەاند،
ـ پوپولیسم سیاسی، بە معنای تعقیب نامهای رایج در میان مردم برای مقبول شدن بیشتر،
ـ و سرانجام عدم دقت و اندیشە در حین انتخاب نامها، چە هنگامیکە حزب متبوع خود را نامگذاری کردەاند و چە هنگام پلمیک و بحث و مناظرە سیاسی.
اما این دوستان خود بهتر از هر کس دیگری می دانند کە هر کدام از این نامها مابەازای سیاسی خود را دارند کە یادآوری آن در اینجا خالی از لطف نیست. از جملە:
ـ کردستان ایران، یعنی اینکە علاو بر کرد بودن، ایرانی بودن هویت کردها هم تائید می شود،
ـ شرق کردستان، یعنی اینکە تنها یک کردستان وجود دارد و کردستان موجود در ایران بخشی از این کردستان واحد است،
ـ کردستان شرقی، یعنی اینکە کردستانها چهار تا هستند کە یکی از آنها اسمش کردستان شرقی است.
در مورد نقش این نامگذاریها بر راهکارها هم می توان گفت کە:
ـ کسی کە بە کردستان ایران معتقد است، عمدتا پیشبرد برنامە سیاسی خود را از طریق اعتقاد و تلاش برای تغییرات در کل ایران بە پیش می برد.
ـ کسی کە بە کردستان شرقی معتقد است، عمدتا از طریق همیاری میان احزاب وجریانات آن خطە،
ـ و سرانجام کسی کە بە شرق کردستان، از طریق همیاری و همکاری با همە جریانات کردی در همە بخشها.
یعنی در واقع، نقاط تمرکز کاملا تغییر می کنند.
البتە این اغتشاش در میان احزاب دیگر هم دیدە می شود.
نهایتا اینکە بنابر اصول و پرینسیپهای حقوق بشری و دمکراتیک، هر کس می تواند معتقد بە هر واژە و نامگذاری سیاسی و جغرافی باشد کە خودش می پسندد و می پندارد درست ترینهاست، اما همزمان، تعهد بە آن نیز جز پرینسیپ هاست. پس، هم جرات داشتە باشیم و هم دقت در نامگذاری و بکاربردنشان چە بە هنگام جلسات حزبی و چە بە هنگام پلمیکهای سیاسی.
